Slowacja Wypoczynek

Powiat Pieszczany (słow. Okres Piešťany) – słowacka jednostka podziału administracyjnego znajdująca się w kraju trnawskim. Powiat Pieszczany zamieszkiwany jest przez 63 927 obywateli (w roku 2002) i zajmuje obszar 381 km². Średnia gęstość zaludnienia wynosi 167,79 osób na km². Miasta: Vrbové i powiatowe Pieszczany.

Tatrzański Park Narodowy (słow. Tatranský národný park, TANAP) – słowacki odpowiednik polskiego Tatrzańskiego Parku Narodowego, który powstał 1 stycznia 1949 r. Tatrzański Park Narodowy jest najstarszym parkiem narodowym na Słowacji.

TANAP obejmuje część Tatr Wysokich (Vysoké Tatry) z najwyższym szczytem Tatr, Gerlachem (2655 m n.p.m.), Tatr Zachodnich (Západné Tatry) i Tatr Bielskich (Belianske Tatry). Powierzchnia parku wynosi 73 800 ha. Do głównych zadań TANAP-u należą:

• zachowanie pierwotnego stanu środowiska naturalnego poprzez wszechstronną ochronę
• kierowanie wykorzystaniem gór do celów rekreacyjnych, leczniczych i sportowych.

W roku 1993 r. TANAP i TPN zostały uznane przez UNESCO za rezerwat biosfery, międzynarodowy obszar o światowym znaczeniu. Siedzibą TANAP-u jest Tatrzańska Łomnica (Tatranská Lomnica). Znajdują się tu władze administracyjne parku, biura Lasów Państwowych TANAP-u, instytut badawczy i Muzeum TANAP-u.

Bratysława – stolica i największe miasto Słowacji, 425 tys. mieszkańców (2005). Miasto leży nad Dunajem, przy granicy z Węgrami i Austrią, zaledwie 60 km od Wiednia, do którego można dojechać w około godzinę korzystając z częstych połączeń autobusowych, czy kolejowych. 9 km na północny wschód od miasta położony jest port lotniczy im. Milana Rastislava Štefánika.

Stolica Słowacji jest jednym z najgęściej zaludnionych miast Europy Środkowej. Jest to największy ośrodek przemysłowy, kulturalny i naukowy Słowacji.

Duży wpływ na Bratysławę mieli Węgrzy i Austriacy. Zmieniała się również nazwa miasta, niektóre z nazw używane były równocześnie aż do I wojny światowej, do dziś Pressburg jest oficjalnie niemiecką alternatywą Bratysławy, Pozsony węgierską, Prešporok starą nazwą słowacką a Prešpurk starą nazwą czeską, zaś romska nazwa miasta to Pożoma albo Braťislawa.

W 1986 r. Bardejów jako pierwsze miasto ówczesnej Czechosłowacji otrzymał europejski złoty medal za ochronę zabytków, a w 2000 r. znalazł się na liście UNESCO.

Pierwsza wzmianka o Bardejowie pochodzi z 1241 r. W 1247 r. w osadzie Terra Bartfa był już klasztor Cystersów i kościół św. Idziego, a w 1376 r. przyznano jej przywileje wolnego miasta królewskiego. W tym czasie, dzięki położeniu przy szlakach czarnomorskich, miasto stało się jednym z najpotężniejszych ośrodków Górnych Węgier. Szczyt potęgi Bardejowa, zwanego wtedy Bártfa lub Bartfeld, przypada na XV stulecie, kiedy królowie, również polscy, udzielali mu licznych przywilejów, a w mieście kwitł handel i rzemiosło. Bogactwo i stabilizacja zaowocowały wielkimi inwestycjami budowlanymi, do których należał kościół parafialny św. Idziego, ratusz, gimnazjum humanistyczne, a także rozbudowa murów miejskich w solidny system fortyfikacji, bodaj najdoskonalszy na obszarze Górnych Węgier.

XVI w. był dla Bardejowa okresem wyjątkowego rozkwitu wartości duchowych, na co wielki wpływ miała reformacja. Mieszkaniec Bardejowa Leonard Stöckel w 1549 r., a więc zaledwie w 20 lat po ukazaniu się Wielkiego katechizmu Marcina Lutra, opracował główne zasady luteranizmu dla miast wschodniosłowackich (Confessio Pentapolitana), wydane w 1560 r. w trzech językach – niemieckim, węgierskim i po łacinie. Był także rektorem bardejowskiego gimnazjum i organizatorem szkolnego teatru, przedstawiającego misteria religijne – pierwsze formy teatralne na Słowacji. Biblioteka parafialna została udostępniona do użytku społecznego, stając się pierwszą na Węgrzech biblioteką publiczną.

Wśród reprezentacyjnej, w większości barokowej, klasycystycznej i historyzującej zabudowy wyróżnia się parę gotyckich kamienic (pod nr. 65 tzw. Levočský dom z XV w. – najstarszy zachowany świecki budynek w mieście, a kilka kroków dalej, obok kościoła Jezuitów, piętrowa kamieniczka z kamiennym wykuszem), pałac biskupi (nr 28) z barokowo-klasycystyczną fasadą, okazały empirowy pałac Forgáchów (nr 10) czy dawny ratusz (nr 59), dziś biblioteka.

Ulica otoczona eleganckimi sklepami i kafejkami jest ulubionym miejscem spotkań i spacerów mieszkańców. Hlavná proponuje również inne, bardziej nieoczekiwane atrakcje. Na jej południowym odcinku znajduje się kilka zejść pod ziemię do niezwykłego skansenu archeologicznego z zakonserwowanymi szczątkami średniowiecznych fortyfikacji i systemem miejskiej kanalizacji. Po stronie północnej środkiem promenady płynie szumiący potok, nad którym poprzerzucano maleńkie kładki. Jest to wspomnienie po średniowiecznym cieku, który opływał niegdyś z dwóch stron katedrę. W miejscu, gdzie potok chowa się pod ziemią, stoi żelazny posążek smoka.

Gerlach (Gierlach, Garłuch, słow.: Gerlachovský štít, Gerlachovka, węgr. Gerlachfalvi-csúcs, niem. Gerlsdorfer Spitze) (2655 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat, położony na Słowacji, w bocznej grani Tatr.

Masyw Gerlacha rozpoczyna się wierzchołkiem zwornikowym z granią główną – Zadnim Gerlachem Zadný Gerlach (2630 m n.p.m.), którego zbocza obniżają się do przełęczy Tetmajera Gerlachovské sedlo, za którą kulminuje Gerlach. Grzbiet kończy się szczytem Małego Gerlacha Kotlový štít (2601 m n.p.m.). Z wierzchołka Małego Gerlacha odchodzą dwa boczne ramiona obejmujące Kocioł Gerlachowski (Gerlachovský kotol).

Masyw Gerlacha góruje nad dolinami:

• od południowego zachodu – Wielicką (Velická dolina)
• od północnego wschodu – Batyżowiecką (Batizovská dolina)
• południa szczyt Zadniego Gerlacha zamyka Dolinę Litworową (Litvorová kotlina) należącą do systemy Doliny Białej Wody (Bielovodská dolina).

Nazwa szczytu związana jest z miejscowością spiską Gerlachov.

Szczyt ten, nazwany przez Mieczysława Karłowicza królem tatrzańskim, (Franciszek Henryk Nowicki przyznał mu “berło gór”), jest dostępny jedynie dla wytrawnych turystów. Najczęściej uczęszczane wejście jest poprowadzone z Doliny Wielickiej przez Wielicką Próbę, dostępny jest także z Doliny Batyżowieckiej przez tzw. Batyżowiecką Próbę – oba szlaki są silnie eksponowane (wejścia turystyczne tylko w okresie letnim w towarzystwie przewodnika). Bazą wypadową jest zwykle Schronisko Wielickie.

W rejonie samego wierzchołka można znaleźć stanowiska 15 gatunków roślin naczyniowych, w tym: dzwonka alpejskiego, złocienia alpejskiego, goryczki przeźroczystej, omiegu kozłowca, situ skuciny i pierwiosnki maleńkiej.

Pierwsze wejścia turystyczne nie są dokładnie odnotowane. Przypuszczalnie na szczycie byli w 1855 Zygmunt Bośniacki i Wojciech Grzegorzek. Najprawdopodobniej już w 1834 r. na szczycie stanęli – podczas polowania na kozice – Johann Still z czterema towarzyszami. Na pewno weszli na niego austriaccy inżynierowie prowadzący prace kartograficzne w 1868 r. Zimą szczyt zdobyli pierwsi Janusz Chmielowski, Károly Jordán i Klemens Bachleda w dniu 15 stycznia 1905 r.

Przed pomiarami przeprowadzonymi w latach 1837-1838 za wyższe od Gerlacha uznawano Łomnicę, Krywań i Lodowy Szczyt.

W 1997 na szczycie ustawiono metalowy krzyż.